Tottoo Air: Ulusal Hava Sahasında Anlık Uçuş Sayısı Tahmini (Guesstimate) Vaka Analizi

Ulusal Hava Sahasında Anlık Yolcu Uçuşu Sayısını Tahmin Etme Stratejisi

Bu çalışmada Tottoo Air adlı hayali bir havacılık şirketini, pazar tahmini, operasyonel kapasite analizi ve guesstimate yaklaşımı açısından ele aldım.

Vakanın merkezinde basit görünen ama analitik düşünme açısından oldukça güçlü bir soru bulunmaktadır:

Şu anda ülke hava sahasında kaç yolcu uçağı uçuyor olabilir?

Bu soru ilk bakışta doğrudan cevaplanabilecek bir bilgi sorusu gibi görünür. Ancak gerçek danışmanlık yaklaşımı açısından bu, bir veri ezberleme problemi değil; varsayımlarla yapılandırılmış tahmin üretme problemidir.

Tottoo Air açısından bu analiz yalnızca “havada kaç uçak var?” sorusuna cevap vermek için değil; aynı zamanda hava trafiği yoğunluğu, kapasite kullanımı, filo planlama, havaalanı operasyonları, kalkış-varış akışı ve pazar büyüklüğü gibi daha geniş operasyonel kararlar için de kullanılabilir.

Bu nedenle temel danışmanlık sorusu şudur:

Tottoo Air, sınırlı veriyle ulusal hava sahasında anlık yolcu uçağı sayısını nasıl mantıklı, açıklanabilir ve kontrol edilebilir bir tahminle hesaplayabilir?

Benim yaklaşımım, bu soruyu doğrudan tahmin etmeye çalışmak yerine; kapsamı netleştirmek, uçuş tiplerini segmentlere ayırmak, ana varsayımları belirlemek, formülü kurmak, hesaplamak ve son olarak mantık kontrolü yapmaktır.

---

1. Aşama: Problemi Doğru Tanımlamak

İlk aşamada problemin kapsamını netleştirdim.

“Üzerimizde kaç uçak var?” sorusu belirsizdir. Çünkü bu soru farklı şekillerde yorumlanabilir:

• Belirli bir şehir üzerinde kaç uçak var?
• Belirli bir bölge üzerinde kaç uçak var?
• Tüm ülke hava sahasında kaç uçak var?
• Sadece yolcu uçakları mı dahil?
• Kargo uçakları dahil mi?
• Askeri uçaklar dahil mi?
• Ülke içinde kalkıp inen iç hat uçuşları mı?
• Ülke üzerinden geçen uluslararası uçuşlar mı?

Bu nedenle ilk adım, analiz kapsamını netleştirmektir.

Bu vaka için kapsamı şu şekilde tanımladım:

• Coğrafya: ülke geneli hava sahası
• Uçuş tipi: yalnızca yolcu uçuşları
• Kapsam: iç hat ve ilgili uluslararası yolcu uçuşları
• Ana hesap odağı: iç hat uçuşları
• Yaklaşım: arz tarafı üzerinden kalkış akışı tahmini

Bu aşamadaki temel stratejik tespit şuydu:

İyi bir tahmin, doğru sayıdan önce doğru kapsamla başlar. Kapsam netleşmeden yapılan her hesap, analitik olarak zayıf kalır.

---

2. Aşama: Uçuşları Segmentlere Ayırmak

İkinci aşamada uçuşları segmentlere ayırdım.

Ulusal hava sahasındaki yolcu uçuşları üç ana grupta düşünülebilir:

1. İç hat uçuşları
   Ülke içindeki bir havalimanından kalkıp yine ülke içindeki başka bir havalimanına inen uçuşlar.

2. Ülkeye iniş veya ülkeden kalkış yapan uluslararası uçuşlar
   Yurt dışından gelip ülke içindeki bir havalimanına inen veya ülkeden yurt dışına giden uçuşlar.

3. Transit / üst geçiş uçuşları
   Ülkeye iniş yapmadan hava sahasından geçen uluslararası yolcu uçuşları.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü her segmentin hesaplama mantığı farklıdır.

İç hat uçuşları için en uygun yaklaşım, havalimanı sayısı, pist kapasitesi, kalkış sıklığı ve ortalama uçuş süresi üzerinden hesap yapmaktır.

Uluslararası uçuşlar için ise ülke hava sahasına giriş, iniş, bağlantı veya transit geçiş süresi dikkate alınmalıdır.

Bu aşamadaki temel öngörüm şuydu:

Ulusal hava sahasındaki uçak sayısını tek bir blok olarak değil, iç hat, uluslararası iniş-kalkış ve transit uçuşlar olarak ayrıştırmak gerekir.

---

3. Aşama: Uluslararası Uçuşlar İçin Yaklaşım

Üçüncü aşamada uluslararası uçuşlara nasıl yaklaşılacağını tanımladım.

Uluslararası yolcu uçuşları üç şekilde ülke hava sahasında bulunabilir:

• Ülkeye iniş yapmak üzere gelen uçuşlar
• Ülkeden kalkıp yurt dışına giden uçuşlar
• Ülkeye inmeyip yalnızca hava sahasından geçen transit uçuşlar

Bu uçuşları tahmin etmek için şu mantık kullanılabilir:

Bir uluslararası uçuş ülke hava sahasına girdikten sonra, iniş yapması veya ülke hava sahasını tamamen geçmesi belirli bir süre alır. Eğer bu sürenin ortalama 2–3 saat olduğu varsayılırsa, şu anda hava sahasında bulunan uluslararası uçuşlar, son 2–3 saat içinde ülke hava sahasına girmiş uçuşların bir fonksiyonu olarak düşünülebilir.

Bu nedenle uluslararası uçuşlar için formül şöyle kurulabilir:

Anlık uluslararası uçuş sayısı ≈ Son 2–3 saatte ülke hava sahasına giren uluslararası yolcu uçuşları

Ancak bu analizde ana hesap odağını iç hat uçuşlarına verdim. Çünkü iç hat uçuşları için daha net bir operasyonel kapasite yaklaşımı kurulabilir.

---

4. Aşama: İç Hat Uçuşları İçin Temel Varsayımlar

Dördüncü aşamada iç hat uçuşlarını tahmin etmek için gerekli varsayımları oluşturdum.

Bu varsayımlar şunlardır:

• Ülkede analiz için dikkate alınacak aktif havalimanı sayısı: 50
• Her havalimanında ortalama 2 pist olduğu varsayımı
• Yoğun saat olduğu varsayımı
• Yoğun saatte pistlerden birinin ağırlıklı olarak kalkış için kullanıldığı varsayımı
• Bir pistten ortalama her 5 dakikada bir yolcu uçağı kalktığı varsayımı
• Ortalama iç hat uçuş süresi: 1,5 saat

Bu varsayımlar gerçek dünyadaki tüm havaalanlarını birebir temsil etmez. Büyük şehir havalimanları ile bölgesel havalimanlarının kapasitesi aynı değildir. Ancak guesstimate analizinde amaç mükemmel veriyle hesap yapmak değil, makul varsayımlarla açıklanabilir bir tahmin üretmektir.

Bu aşamadaki temel stratejik tespit şuydu:

Anlık havadaki uçak sayısı, son ortalama uçuş süresi içinde kalkmış uçakların sayısı olarak tahmin edilebilir.

Başka bir ifadeyle, ortalama uçuş süresi 1,5 saatse, şu anda havada olan uçakların önemli bir kısmı son 1,5 saat içinde kalkmış uçaklardır.

---

5. Aşama: Hesaplama Modelini Kurmak

İç hat uçuşları için hesaplama modelini şu şekilde kurdum:

Anlık iç hat uçuş sayısı = Kalkış için kullanılan pist sayısı × Pist başına saatlik kalkış sayısı × Ortalama uçuş süresi × Havalimanı sayısı

Varsayımlar:

• Kalkış için kullanılan pist sayısı: 1
• Pist başına kalkış sıklığı: her 5 dakikada 1 uçuş
• Saatlik kalkış sayısı: 12 uçuş
• Ortalama uçuş süresi: 1,5 saat
• Havalimanı sayısı: 50

Hesap:

1 × 12 × 1,5 × 50 = 900 uçuş

Bu hesaplamaya göre, yoğun saat varsayımı altında ülke hava sahasında aynı anda yaklaşık 900 iç hat yolcu uçağı bulunabilir.

Bu sayı kesin bir gerçek zamanlı veri değildir. Ancak varsayımlar açık olduğu için tartışılabilir, revize edilebilir ve daha hassas hale getirilebilir bir tahmindir.

---

6. Aşama: Sonucu Yorumlamak

Bu hesaplama bize şunu gösterir:

Anlık uçuş sayısı, kalkış yoğunluğu ve ortalama uçuş süresinin çarpımıyla tahmin edilebilir.

Eğer kalkış sıklığı artarsa, havadaki uçak sayısı artar. Eğer ortalama uçuş süresi uzarsa, yine havadaki uçak sayısı artar. Eğer aktif havalimanı sayısı azalırsa, tahmin edilen uçuş sayısı düşer.

Bu nedenle 900 sayısı tek başına değil, varsayımlarla birlikte anlamlıdır.

Örneğin:

• Yoğun saat yerine sakin saat olsaydı sayı daha düşük olurdu.
• 50 yerine 90 aktif havalimanı alınsaydı sayı artardı.
• Her havalimanında kalkış sıklığı aynı kabul edilmeseydi daha gerçekçi ama daha karmaşık bir model kurulurdu.
• Tier 1, Tier 2 ve Tier 3 havalimanları ayrı ayrı analiz edilseydi sonuç daha hassas olurdu.
• Uluslararası ve transit uçuşlar tam olarak eklenseydi toplam sayı iç hat tahmininin üzerine çıkardı.

Bu aşamadaki temel öngörüm şuydu:

Guesstimate analizinde sonuç kadar, sonuca nasıl ulaşıldığı önemlidir. Doğru yaklaşım, varsayımları görünür kılmak ve sonucu mantık kontrolünden geçirmektir.

---

7. Aşama: Mantık Kontrolü

Yedinci aşamada bulunan 900 uçuş tahminini kontrol ettim.

Bir tahminin güçlü olması için yalnızca hesap yapılması yetmez; hesaplanan sayının gerçek dünyayla mantıklı olup olmadığı da test edilmelidir.

Bu tahmini kontrol etmek için şu yöntemler kullanılabilir:

1. İniş kapasitesi kontrolü

Son 1,5 saatte kalkan uçakların bir kısmı şu anda havadaysa, bu uçakların yakın gelecekte iniş yapması gerekir.

Bu nedenle ülke genelindeki havalimanlarının iniş kapasitesi, 900 uçuşluk tahmini kaldırabilecek düzeyde olmalıdır.

2. Havalimanı yoğunluğu kontrolü

50 havalimanı için 900 uçuş tahmini, 1,5 saatlik pencerede havalimanı başına ortalama 18 kalkış anlamına gelir.

Bu da saatlik yaklaşık 12 kalkışa denk gelir.

Yoğun saat varsayımı altında büyük ve orta ölçekli havalimanları için bu sayı makul kabul edilebilir. Ancak küçük havalimanları için yüksek olabilir. Bu nedenle daha gelişmiş modelde havalimanları segmentlere ayrılmalıdır.

3. Pist kapasitesi kontrolü

Her 5 dakikada bir kalkış varsayımı, pist başına saatte 12 kalkış demektir. Yoğun saat için bu varsayım makuldür, ancak her havalimanı için aynı olmayabilir.

Bu nedenle 900 tahmini, yoğun saat ve ortalama kapasite varsayımına bağlıdır.

---

8. Aşama: Modeli Daha Hassas Hale Getirme

Tottoo Air bu tahmini daha profesyonel bir operasyonel modele dönüştürmek isterse, havalimanlarını segmentlere ayırmak gerekir.

Önerilen segmentasyon:

Havalimanı Tipi	Özellik	Modeldeki Rolü
Tier 1 büyük merkezler	Yüksek trafik, çok sayıda pist, yoğun kalkış-varış	Ana kapasite sürücüsü
Tier 2 bölgesel havalimanları	Orta trafik, sınırlı pist kapasitesi	Orta düzey katkı
Tier 3 küçük havalimanları	Düşük trafik, seyrek uçuş	Düşük katkı
Uluslararası hub’lar	İç hat + dış hat + transit trafik	Karma katkı
Turistik havalimanları	Mevsimsel yoğunluk	Dönemsel değişkenlik

Daha gelişmiş model şöyle kurulabilir:

Anlık uçuş sayısı = Tier 1 uçuşları + Tier 2 uçuşları + Tier 3 uçuşları + uluslararası giriş/çıkış uçuşları + transit uçuşlar

Bu yapı, tek ortalama varsayımına göre daha doğru sonuç verir.

---

9. Aşama: Tottoo Air İçin Stratejik Kullanım Alanları

Bu analiz yalnızca mülakat tipi bir tahmin sorusu değildir. Tottoo Air gibi bir havacılık şirketi için stratejik karar desteği olarak da kullanılabilir.

Potansiyel kullanım alanları:

• Uçuş yoğunluğu tahmini
• Filo planlama
• Havalimanı slot stratejisi
• Kalkış-varış yoğunluğu analizi
• Hava trafik kapasite değerlendirmesi
• Yeni rota planlama
• Yoğun saat operasyon planlaması
• Havalimanı bazlı kapasite karşılaştırması
• İç hat ve dış hat büyüme fırsatlarının değerlendirilmesi
• Operasyonel darboğazların tespiti

Bu aşamadaki temel danışmanlık öngörüm şuydu:

Basit bir guesstimate sorusu, doğru yapılandırıldığında havayolu kapasite planlaması ve pazar büyüklüğü analizine dönüşebilir.

---

10. Riskler ve Sınırlılıklar

Bu tahmin yaklaşımının bazı sınırlılıkları vardır.

Başlıca sınırlılıklar:

• Tüm havalimanlarının aynı kapasitede varsayılması
• Yoğun saat varsayımının günün tamamına genellenememesi
• İç hat ve dış hat uçuşlarının ayrı detaylandırılmaması
• Kargo ve askeri uçuşların hariç tutulması
• Transit uçuşların sayısal olarak modele eklenmemesi
• Havalimanı kapanmaları, hava durumu ve gecikmelerin dikkate alınmaması
• Gerçek zamanlı radar verisi kullanılmaması
• Bölgesel trafik farklılıklarının modele dahil edilmemesi

Bu nedenle 900 sayısı kesin bir operasyonel veri değil, mantıklı varsayımlara dayanan bir tahmin sonucudur.

Ancak danışmanlık açısından önemli olan, tahminin izlenebilir olmasıdır. Her varsayım açık olduğu için model kolayca güncellenebilir.

---

11. Danışmanlık Perspektifiyle Temel Öngörü

Bu vaka, tahmin yürütme ve operasyonel analitik açısından önemli bir prensibi gösterir:

Belirsiz bir soruya güçlü cevap vermenin yolu, ezbere sayı söylemek değil; problemi parçalara ayırmak, varsayımları açık kurmak ve sonucu mantık kontrolünden geçirmektir.

Tottoo Air için bu yaklaşım, yalnızca anlık uçak sayısını tahmin etmeye değil, hava trafiği yoğunluğunu anlamaya da yardımcı olur.

Bu nedenle iyi bir analiz şu sırayı izlemelidir:

1. Kapsamı netleştir
2. Uçuş türlerini ayır
3. İç hat ve dış hat mantığını ayrıştır
4. Havalimanı ve pist varsayımlarını belirle
5. Ortalama uçuş süresini kullan
6. Hesaplamayı yap
7. Sonucu mantık kontrolünden geçir
8. Daha gelişmiş model için segmentasyon öner

---

Sonuç: Tottoo Air İçin Stratejik Tahmin

Tottoo Air için yaptığım tahmin analizinde, yoğun saat varsayımı altında ülke hava sahasında aynı anda yaklaşık 900 iç hat yolcu uçağı bulunabileceği sonucuna ulaştım.

Bu tahmin şu varsayımlara dayanmaktadır:

• 50 aktif havalimanı
• Her havalimanında ortalama 2 pist
• Yoğun saatte 1 pistin kalkış için kullanılması
• Pist başına her 5 dakikada 1 kalkış
• Saatte 12 kalkış
• Ortalama iç hat uçuş süresi: 1,5 saat

Formül:

1 kalkış pisti × 12 kalkış/saat × 1,5 saat × 50 havalimanı = 900 uçuş

Bu sonuç, uluslararası ve transit uçuşlar tam olarak eklenmediği için toplam yolcu uçağı sayısının alt sınırına yakın bir tahmin olarak yorumlanabilir.

Daha hassas bir analiz için Tottoo Air’in havalimanlarını Tier 1, Tier 2 ve Tier 3 olarak ayırması; iç hat, dış hat ve transit uçuşları ayrı modellemesi; ayrıca gerçek zamanlı slot, radar ve uçuş planı verileriyle modeli doğrulaması gerekir.

Bu vaka, havacılık danışmanlığında temel bir gerçeği gösterir:

İyi bir tahmin, kesin veri yokken bile karar almayı mümkün kılar. Ancak iyi tahmin, sayıdan ibaret değildir; varsayımları açık, mantığı izlenebilir ve sonucu test edilebilir bir analitik çerçevedir.